We vieren het 40-jarig bestaan van De Biggles Big Band, maar we kunnen bijna honderd jaar terug in de tijd voor het ontstaan van de Big Band-muziek. Daarom een kleine duik in de jazz-geschiedenis.
Wat is een Big Band?
Een Big Band kan je omschrijven als een jazz-orkest. De muziek omvat vaak complexe melodieën en wisselende ritmes. Het tijdperk van de Big Band , ook wel de Swing Era genoemd, had zijn hoogtepunt in de jaren 30 en 40, maar omvat eigenlijk de gehele eerste helft van de 20e eeuw.
1900 – 1910
De muziek van de Big Bands is terug te leiden naar de vroege jazz muziek uit New Orleans, die weer was geïnspireerd door ragtime en blues. Andere steden waar de jazz tot bloei kwam waren Chicago, Kansas en New York.
1910 -1920
Met de opkomst van nieuwe opname-technologie waren de bands niet meer geheel afhankelijk van het toeren, maar konden ze hun muziek ook via platen verspreiden. Daardoor konden de bands in grootte steeds meer groeien. Met zo’n grote band op toernee zou een kostbaar verhaal worden.
Eén van de eerste populaire Big Bands was de Fletcher Henderson Orchestra, een band uit New York waarin (later) bekende muzikanten als trompettist Louis Armstrong, saxofonisten Benny Carter en Coleman Hawkins een plek vonden. In 1927 werd de Duke Ellington Orchestra de huisband van de Cotton Club in Harlem. De populariteit van zijn band betekende een eerste doorbraak naar het grote publiek.
1920 – 1930
Amerika viel in een diepe recessie maar dat had geen effect op de muziek van de Big Bands, die werd steeds populairder. Met bandleiders als Tommy Dorsey, Benny Goodman, Artie Shaw en Chick Webb beleefden de Big Bands glorieuze tijden en werden in Amerika en daarbuiten the jitterbug en the jive de meest populaire dansstijlen.
1940 – 1950 en daarna
Tijdens de Tweede Wereldoorlog domineerde de Big Band-muziek de radio. Populaire vocalisten als Ella Fitzgerald en Frank Sinatra voegden nieuwe elementen toe aan de Big Band-sound.
Aan het eind van de jaren 40 liep het swing-tijdperk ten einde. Onder invloed van nieuwe jazzmuzikanten en bandleiders als Charlie Parker en Dizzy Gillespie ontstond er een nieuwe jazz-stijl die de jazz-wereld flink opschudde: de Bebop. Het Big Band-genre werd nooit meer zo populair als in zijn hoogtijdagen, maar ondermeer trompettist Thad Jones en drummer Buddy Rich zetten in de jaren 60 en 70 de Big Band-traditie voort.
Karakteristieke kenmerken van een Big Band
“It Don’t Mean a Thing (If it Ain’t Got that Swing)!”
De muziek van de Big Bands is uniek vergeleken met andere jazz-vormen. De volgende vier kenmerken zijn karakteristiek voor de Big Band-sound:
- Verschillende secties. Een big Band bestaat vaak uit vier secties: de saxofoons, de trombones, de trompetten en de ritme sectie. Het aantal muzikanten kan variëren, maar zit meestal tussen de 10 en 25 muzikanten in.
- Stuwende ritmes. In zijn kern is swing-muziek, het zegt het al, dansmuziek. Het stuwende ritme van de Big Band-muziek wordt geleverd door de ritme sectie, bestaande uit piano, bass en drums.
- Simpele harmonieën. De riff is heel belangrijk in de muziek van Big Bands: repeterende, simpele harmonieën. Veelal zijn het de blazers die met een riff een groove neerzetten.
- Individuele solo’s. Draait het in de traditionele jazz toch vooral om improvisaties van de bandleden, bij de Big Bands blijven de muzikanten dicht bij de composities en arrangementen. Solo’s van de afzonderlijke bandleden zijn dan veelal ook gepland en uitgeschreven.
Een aantal bekende Big Band-muzikanten en bandleiders
Duke Ellington (1899-1974)
Een fantastische pianospeler die honderden jazz-songs heeft geschreven, waaronder “It Don’t Mean a Thing (If it Ain’t Got that Swing) en “In a Sentimenteel Mood”. Geboren in 1899 en gevormd door ragtime pianisten, werd Duke Ellington een van de meest invloedrijke bandleiders van de 20e eeuw. Hij leidde zijn Big Band meer dan 50 jaar. Bekende bandleden: Billy Strayhorn, Cootie Williams en Paul Gonsalves.
Benny Goodman (1909-1986)
Op 21 augustus 1935 werd een concert van Goodman’s Big Band een spontaan en uitgelaten dansfeest. Zijn reputatie was daarmee in de gehele VS gevestigd en hij werd al snel de ‘King of Swing’ genoemd. Hij was een zeer toegewijde klarinettist en had een perfecte neus voor talent. Bekende bandleden waren Teddy Wilson, Gene Krupa en Lionel Hampton. Bekende nummers: ‘Why Don’t You Do Right’, ‘Stompin’ At the Savoy’ en ‘After You’ve Gone’.
Glenn Miller (1904-1944)
Na een begin als trombone-speler in Chicago in de band van Ben Pollack in de jaren 20, werd Glenn Miller een van de meest beroemde Big Band-leiders van zijn generatie. Hij werd geprezen om zijn innovatieve composities en arrangementen. Hitsongs van Miller zijn ondermeer ‘Moonlight Serenade’, ‘In The Mood’ en ‘Little Brown Jug’.
Count Basie (1904-1984)
Als jonge man speelde Count Basie piano in het rondreizende vaudeville circuit. Halverwege de jaren 20 komt hij in Kansas City terecht en richt daar zijn eerste jazz-orkest op. Hij werd bekend om zijn minimalistische pianospel en zijn charismatische leiding. Bekende composities: ‘One O’Clock Jump’ en ‘Jumpin’ at the Woodside’. Grote namen in de jazz werkten met Basie samen: Thad Jones, Lester Young, Freddy Green en Billy Holiday.
